غرب ایران · زاگرس
روستاهای پلکانی بر دامنهٔ کوه
کردستان در زاگرس غربی، فرهنگ شهری سنندج را به روستاهای کوهستانی پیوند می‌دهد. مسجدها، عمارت‌ها و بازار سنندج زمینهٔ شناخت معماری و هنرهای استان‌اند؛ در مریوان، دریاچهٔ زریوار و جنگل‌های بلوط، سوی طبیعی سفر را شکل می‌دهند.
در هورامان، روستاهای پلکانی و باغ‌های تراس‌بندی‌شده بخشی از یک چشم‌انداز فرهنگی ثبت‌شده در یونسکو هستند. سفر میان این نواحی، فرصت دیدن کلاش‌دوزی، بافته‌های محلی و شنیدن موسیقی کردی را در کنار تجربهٔ خوراک استان فراهم می‌کند.
۰۵
هورامان در قلب زاگرس، منظری کوهستانی از روستاهای پلکانی، باغ‌های تراس‌بندی‌شده و راه‌های کوچ فصلی است. شیوهٔ زندگی مردم هورامی طی هزاران سال با کمبود زمین و شیب‌های تند سازگار شده و این پیوند پایدار میان انسان و طبیعت در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است.
زریوار در کنار مریوان، دریاچه‌ای آب‌شیرین در میان کوه‌های جنگلی است که از چشمه‌های کف دریاچه و آب‌شدن برف‌ها تغذیه می‌شود. مه صبحگاهی، نیزارها و پرندگان آبزی در فصل‌های گرم آرامش می‌آفرینند و زمستان گاه سطح دریاچه را با یخ می‌پوشاند.
بازار تاریخی سنندج در جریان شکل‌گیری شهر از دورهٔ صفوی و پس از آن توسعه یافته است. راسته‌های طاق‌دار، حیاط‌های کوچک و حجره‌های صنایع محلی همچنان بخشی فعال از زندگی تجاری و اجتماعی کردستان‌اند.
عمارت خسروآباد مجموعه‌ای حکومتی و مسکونی از دورهٔ قاجار در سنندج است. بنای مرکزی، حیاط، حوض و آجرکاری‌ها، معماری شهری خاندان اردلان را بازتاب می‌دهند.
پالنگان در دو سوی درهٔ تنگیوار، با خانه‌های سنگی و پلکانی بر شیب کوه نشسته است؛ بام هر خانه حیاط خانهٔ بالاتر می‌شود. صدای رود، چشمه‌ها، کوچه‌های باریک و رفت‌وآمد روزانهٔ روستا، منظره‌ای زنده می‌سازند که بهتر است با احترام به زندگی ساکنان تجربه شود.
موسیقی و رقص کردی، پوشاک محلی و ساخت ساز، بخش‌های زندهٔ فرهنگ استان‌اند. در بازارها و کارگاه‌ها، هنر بافندگی و ظرافت نازک‌کاری چوب را می‌توان از نزدیک شناخت.
عمارت خسروآباد، عمارت آصف و مسجد جامع سنندج از دیگر دیدنی‌های میراثی استان‌اند.
