Արևմտյան Իրան · Զագրոս
Լեռնալանջերին սանդղաձև կառուցված գյուղեր
Քուրդիստանի այցը կարելի է սկսել Սանանդաջի գործող շուկայից ու ապարանքներից, հետո շարժվել դեպի Մարիվան և Զագրոսի գյուղերը։ Քաղաքային բակերը, արհեստների խանութները, կաղնու անտառներն ու Զարիվարի ափը ճանապարհին հաջորդում են միմյանց․ շենքերի մանրամասներին ծանոթանալուց հետո կարելի է կանգ առնել լճի մոտ ու նայել շրջակա լեռներին։
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցանկում ընդգրկված Հավրամանում բնակավայրի և լանջի կապը հատկապես տեսանելի է․ աստիճանաձև տները, քարե դարավանդներն ու սեզոնային ուղիները նույն կյանքի մասերն են։ Քլաշ կոշիկների պատրաստումը, գործվածքները, քրդական երաժշտությունն ու տեղական ուտելիքները ճանապարհը կապում են նաև մարդկանց հետ։
05
Ուրաման Թախտում տների շարքերը բարձրանում են Զագրոսի լանջով։ Քարե դարավանդներն ու սեզոնային արահետները պատմում են, թե ինչպես են հավրամի համայնքները բնակություն հաստատել սակավահող լեռներում․ գյուղը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցանկում ընդգրկված մշակութային բնապատկերի մաս է։
Մարիվանի կողքին Զարիվար լճի եղեգնուտները ջուրը բաժանում են անտառապատ լանջերից։ Հատակի աղբյուրներն ու ձնհալը սնուցում են քաղցրահամ լիճը, որի տեսքը կարող են փոխել առավոտյան մշուշն ու որոշ ձմեռների սառույցը։
Սանանդաջի շուկայի կամարակապ անցուղիներում առևտուրը շարունակում է առօրյայի ռիթմը թելադրել։ Փոքր բակերն ու տեղական արհեստների խանութները քաղաքի այսօրը կապում են Սեֆյան ժամանակներից ձևավորված շուկայի տարածքի հետ։
Խոսրովաբադում բակն ու ջրավազանն ուղղում են հայացքը դեպի քաջարական կենտրոնական շենքը։ Աղյուսե զարդարանքը մոտիկից ուսումնասիրելու առիթ է տալիս, իսկ համալիրը բացահայտում է Սանանդաջի Արդալան իշխանական տան ճարտարապետությունը։
Փալանգանի երկու աստիճանաձև լանջերի միջով գետ է անցնում։ Քարաշեն տների տանիքները վերևի հարևանի բակն են դառնում․ յուրաքանչյուր շարքում երևում է, թե գյուղն ինչպես է տեղավորվել Թանգիվար կիրճի զառիթափ տեղանքում։
Քրդական երաժշտությունն ու պարը, տեղական տարազն ու գործիքների պատրաստումը նահանգի կենդանի մշակույթի մասն են։ Շուկաներն ու արհեստանոցները հնարավորություն են տալիս մոտիկից ճանաչելու գործվածքներն ու փայտի նուրբ մշակումը։
Խոսրովաբադ և Ասեֆ առանձնատներն ու Սանանդաջի գլխավոր մզկիթը նահանգի մյուս մշակութային տեսարժան վայրերից են։
