جنوب ایران؛ ساحل خلیج فارس
روایت بندرهای خلیج فارس
بوشهر را می‌توان از معماری بندری‌اش شناخت: خانه‌های حیاط‌دار و بالکن‌های چوبیِ شناشیر در بافت تاریخی، یادگار رونق تجارت خلیج فارس‌اند. در امتداد ساحل، سیراف از ارتباطات دریایی قدیمی‌تر روایت می‌کند و کاروانسرای برازجان، بخشی از میراث جهانی کاروانسراهای ایرانی، مسیرهای بازرگانی خشکی را یادآور می‌شود.
سفر در استان میان بندرها، نخلستان‌های دشتستان و چشم‌اندازهای نمکی جا‌به‌جا می‌شود. خوراک ماهی و خرما، همراه با موسیقی محلی، شناختی ملموس از زندگی ساحلی می‌دهد؛ پاییز و زمستان برای گشت‌وگذار در این اقلیم گرم مناسب‌ترند.
۰۵
بافت تاریخی بوشهر در شمال شبه‌جزیره‌ای مثلثی‌شکل قرار دارد و محله‌های دهدشتی، شنبدی، کوتی و بهبهانی را در بر می‌گیرد. خانه‌های چندطبقه، حیاط‌های مرکزی، درها و پنجره‌های چوبی و شناشیرهایی که جریان هوا را به درون بنا هدایت می‌کنند، نمونه‌ای کم‌نظیر از معماری سازگار با اقلیم خلیج فارس‌اند. قدم‌زدن در این محله‌ها، یادآور روزگاری است که بوشهر یکی از مهم‌ترین دروازه‌های دریایی ایران بود.
بندر کنگان از شهرهای بندری تاریخی استان بوشهر در کرانهٔ خلیج فارس است. ساحل، قایق‌های ماهیگیری و زندگی روزمرهٔ بندری، فرهنگ زندهٔ دریایی استان را نمایان می‌کنند.
خانه رئیس‌علی دلواری در شهر دلوار، امروز به موزه‌ای درباره زندگی و مبارزات او تبدیل شده است. رئیس‌علی از چهره‌های برجسته مقاومت مردم جنوب ایران در برابر نیروهای بریتانیا در جریان جنگ جهانی اول بود. معماری ساده خانه، اسناد، سلاح‌ها و اشیای به‌جامانده، بازدیدکننده را با بخشی مهم از تاریخ معاصر بوشهر و روحیه استقلال‌خواهی مردم تنگستان آشنا می‌کنند.
سیراف یکی از مهم‌ترین بندرهای تاریخی ایران در کرانه خلیج فارس است. این بندر از دوره ساسانی تا سده‌های نخست اسلامی، حلقه‌ای مهم در پیوند دریایی ایران با هند، چین، شرق آفریقا و دیگر سرزمین‌های دور بود. بقایای معماری، گورستان صخره‌ای و چشم‌انداز فشرده کوه و دریا، گذشته پررونق آن را به یاد می‌آورند. سیراف در فهرست موقت میراث جهانی یونسکو نیز ثبت شده است.
پارک ملی دریایی نایبند در نزدیکی عسلویه، آمیزه‌ای کم‌نظیر از ساحل‌های ماسه‌ای، خلیج‌های آرام، جنگل‌های حرا، صخره‌های ساحلی و زیستگاه‌های دریایی است. دلفین‌ها، لاک‌پشت‌های دریایی و پرندگان مهاجر از شناخته‌شده‌ترین ساکنان این منطقه‌اند. نایبند نخستین پارک ملی دریایی ایران است و تنوع طبیعی کرانه‌های خلیج فارس را پیش چشم بازدیدکنندگان می‌گذارد.
موسیقی بوشهر با کار و آیین‌های مردم بندر پیوند دارد. آواز دریانوردان، «نیمه»، و صدای نی‌انبان، دمام و سنج، از جلوه‌های مشخص این فرهنگ ساحلی‌اند.
بافت تاریخی بوشهر، سیراف و خانهٔ رئیس‌علی دلواری نیز دیدنی‌اند؛ این مکان‌ها به‌طور مستقل در فهرست میراث جهانی ثبت نشده‌اند.
