جنوب ایران؛ دشت‌ها و ارتفاعات زاگرس
از تخت‌جمشید تا باغ‌های شیراز
فارس برای شناخت تاریخ ایران، از پاسارگاد و تخت‌جمشیدِ هخامنشی تا شهرها و بناهای ساسانی، جایگاه مهمی دارد. شیراز، مرکز استان، با آرامگاه‌های حافظ و سعدی، باغ ارم و مجموعهٔ وکیل، روایت ادبی و شهری متفاوتی به این تاریخ می‌افزاید.
بیرون از شیراز، راه‌ها به دشت‌ها، دره‌ها و ارتفاعات خنک‌تر می‌رسند. بافته‌های عشایری و خاتم‌کاری، همراه با کلم‌پلو و فالودهٔ شیرازی، جزئیات ملموس‌تری از فرهنگ استان‌اند. بهار برای ترکیب بازدیدهای تاریخی با باغ‌گردی مناسب است؛ برای دیدن شهرستان‌ها نیز چند روز بیشتر در نظر بگیرید.
۰۵
تخت جمشید، پایتخت آیینی هخامنشیان، به فرمان داریوش یکم از حدود ۵۱۸ پیش از میلاد بر صفه‌ای عظیم ساخته شد. پلکان‌های نقش‌برجسته، دروازهٔ ملل، ستون‌های بلند و کاخ‌های باشکوه، نمایندگان مردمان گوناگون امپراتوری را در اثری بی‌همتا و ثبت‌شده در میراث جهانی یونسکو به تصویر می‌کشند.
پاسارگاد نخستین پایتخت هخامنشی و یادگار کوروش بزرگ است. آرامگاه ساده و استوار کوروش، بقایای کاخ‌ها و طرح چهارباغ سلطنتی، نخستین مرحلهٔ شکل‌گیری معماری شاهانهٔ هخامنشی را نشان می‌دهند و الگویی اثرگذار برای باغ ایرانی پدید آورده‌اند.
حافظیه در باغی آرام در شیراز، گرداگرد آرامگاه حافظ شکل گرفته است؛ شاعری که غزل‌هایش هنوز در زندگی و زبان فارسی حضور دارند. گنبد مسین بر هشت ستون، باغ نارنج و سنگ مزارِ پوشیده از ابیات، فضایی صمیمی برای شعرخوانی، سکوت و تماشای زندگی شبانهٔ شهر می‌سازند.
باغ ارم شیراز با محورهای منظم، جوی‌های آب، سروهای بلند و کوشک سه‌طبقهٔ قاجاری، نمونه‌ای درخشان از سنت باغ ایرانی است. کاشی‌های نقش‌دار، ایوان ستون‌دار و تنوع گیاهی، معماری و طبیعت را در فضایی آرام و شاعرانه به هم پیوند می‌دهند؛ این باغ بخشی از میراث جهانی «باغ ایرانی» است.
بازار وکیل بخشی از مجموعهٔ شهری دورهٔ زندیه در شیراز است. طاق‌های بلند آجری، راسته‌های متقاطع و حجره‌های تخصصی، همچنان پویایی یک بازار تاریخی فعال را حفظ کرده‌اند.
شعر حافظ و سعدی در هویت فرهنگی شیراز جایگاه روشنی دارد. در کنار این سنت شهری، موسیقی عاشیق‌های قشقایی و هنر بافندگی عشایر، تنوع فرهنگی فارس را نشان می‌دهند.
آرامگاه‌های حافظ و سعدی، مجموعهٔ وکیل و نقش‌رستم نیز از دیدنی‌های مهم‌اند؛ این مکان‌ها به‌طور مستقل ثبت میراث جهانی ندارند.
