Նաղշե Ջահան հրապարակ
Նաղշե Ջահան հրապարակը Սպահանի Սեֆյան մայրաքաղաքի հանդիսավոր կենտրոնն էր։ Հրապարակի շուրջ տեղակայված Իմամի մզկիթը, Շեյխ Լոթֆոլլահի մզկիթը, Ալի Ղափու պալատն ու շուկայի մուտքը միասնական քաղաքաշինական համալիր են կազմում։


Իրանի կենտրոնական բարձրավանդակ
Մեծ հրապարակներ, կամուրջներ և Նոր Ջուղա
Սպահանը Իրանի պատմական մշակույթի և արվեստի կարևոր կենտրոններից է։ Սեֆյան շրջանում քաղաքը երկրի մայրաքաղաքն էր․ Նաղշե Ջահան հրապարակը, մզկիթները, պալատներն ու կամուրջները ցույց են տալիս ճարտարապետության կապը քաղաքային կյանքի հետ։ Նոր Ջուղայի հայկական ժառանգությունը ևս քաղաքի մշակութային ինքնության մասն է։
Նահանգում պատմական շուկաներն ու արհեստանոցները կարելի է համադրել Քաշանի պարտեզների և հին գյուղերի այցելությունների հետ։ Արևմտյան Զագրոսի լեռներից մինչև արևելյան անապատներ ձգվող բնապատկերները հնարավորություն են տալիս մշակութային շրջայցերը լրացնել բնության մեջ կարճ ուղևորություններով՝ ծանոթանալով նաև տեղական խոհանոցին ու առօրյային։
05
Նաղշե Ջահան հրապարակը Սպահանի Սեֆյան մայրաքաղաքի հանդիսավոր կենտրոնն էր։ Հրապարակի շուրջ տեղակայված Իմամի մզկիթը, Շեյխ Լոթֆոլլահի մզկիթը, Ալի Ղափու պալատն ու շուկայի մուտքը միասնական քաղաքաշինական համալիր են կազմում։
33 կամարներով Սի-օ-սե-փոլը Զայանդե Ռուդի երկու ափերին միացնում է Չահարբաղ պողոտաները։ Կամուրջը կառուցվել է 17-րդ դարի սկզբին՝ Ալլահվերդի խանի հովանավորությամբ, և ի սկզբանե եղել է թե՛ անցուղի, թե՛ հասարակական հավաքատեղի։ Երեկոյան ու գիշերային լույսի տակ կրկնվող կամարները, նույնիսկ սակավաջուր գետի դեպքում, պահպանում են Սպահանի անկրկնելի ռիթմը։
Չեհել Սոթունը Սեֆյան պարտեզում կառուցված հանդիսավոր ընդունելությունների տաղավար է։ Սյունասրահի քսան փայտյա սյուներն արտացոլվում են ավազանում և ստեղծում «Քառասուն սյուն» բանաստեղծական անունը։ Հայելազարդ սրահներն ու արքայական ընդունելություններ ու ճակատամարտեր պատկերող որմնանկարները քաղաքական պատմությունը վերածում են տեսարանի, իսկ պարտեզը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Պարսկական պարտեզ» ժառանգության մաս է։
Նոր Ջուղայի Սուրբ Ամենափրկիչ վանքը՝ Վանքը, Իրանի հայերի կարևորագույն հոգևոր ու մշակութային կենտրոններից է։ Զուսպ աղյուսաշեն արտաքինից ներս բացվում է աստվածաշնչյան որմնանկարների, ոսկեզօծման, հախճասալերի ու հայերեն արձանագրությունների հարուստ աշխարհ, որտեղ հանդիպում են հայկական, իրանական և եվրոպական արվեստները։ Թանգարանն ու գրադարանը պահպանում են գաղթի, տպագրության, առևտրի և համայնքային կյանքի հիշողությունը։
Աբյանեն Քարքաս լեռան լանջին կառուցված պատմական գյուղ է, որը հայտնի է կարմրավուն հողից պատրաստված բազմահարկ տներով։ Նեղ աստիճանավոր փողոցները, փայտե պատշգամբներն ու տեղական տարազը պահպանել են գյուղի առանձնահատուկ մշակութային դիմագիծը։
Ճարտարապետությունը, հախճասալային զարդարանքն ու մանրանկարչությունը Սպահանի գեղարվեստական ավանդույթների կարևոր մասն են։ Մետաղագործությունն ու մյուս արհեստները քաղաքի շուկաներում և արհեստանոցներում շարունակում են մնալ առօրյա կյանքի մաս։
Սի-օ-սե-փոլ կամուրջը, Սուրբ Ամենափրկիչ վանքն ու Աբյանե գյուղը նահանգի կարևոր տեսարժան վայրերից են։ Այս երեքը առանձին ընդգրկված չեն ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։